Tmezypterys – fascynujący rodzaj roślin
Tmezypterys (Tmesipteris Bernh.) to niezwykły rodzaj roślin, który należy do rodziny psylotowatych (Psilotaceae). W obrębie tego rodzaju znajduje się około 15 gatunków, a badania nad nimi wciąż trwają, co prowadzi do odkrywania i opisywania nowych przedstawicieli. Rośliny te występują głównie w południowo-wschodniej Azji, od Filipin i Indonezji, przez Nową Gwineę, aż po Australię oraz Nową Zelandię. Tmezypterys to rośliny epifityczne, które często rosną na paprociach drzewiastych, chociaż zdarzają się również formy naziemne. Niezwykle interesującym aspektem ich biologii jest ich obligatoryjna zależność od mykoryzy, co czyni je wyjątkowymi w świecie roślinności.
Morfologia i anatomia Tmezyptery
Morfologia Tmezyptery jest zróżnicowana i dostosowana do ich specyficznego stylu życia. W szczególności gametofity, czyli przedrośla, mają unikalną budowę. Są bezzieleniowe i podziemne, przyjmują formę walcowatą oraz mogą być nierozgałęzione lub rozgałęzione dychotomicznie. Te struktury żyją w symbiozie z grzybami, które przenikają całe przedrośle. Są one zbudowane z cienkościennych komórek miękiszowych, a ich powierzchnię pokrywa skórka z jednokomórkowymi chwytnikami.
Gametofity: struktura i funkcje
W obrębie gametofitów powstają rodnie oraz plemnie. Rodnie składają się z zagłębionej w tkance miękiszowej części brzusznej oraz wysuniętej na zewnątrz szyjki. Część brzuszna zawiera komórkę jajową oraz kanałowo-brzuszną, natomiast szyjka zbudowana jest z czterech szeregów komórek i zawiera co najmniej cztery komórki kanałowe. Plemnie mają kulisty kształt i są wypełnione komórkami plemnikotwórczymi, które produkują plemniki pokryte licznymi rzęskami.
Sporofity Tmezyptery
Sporofity Tmezyptery rozwijają się pod ziemią w postaci kłącza pozbawionego korzeni, ale pokrytego chwytnikami. Ich układ wiązek przewodzących wewnątrz kłącza może być typu protosteli lub syfonosteli. Z kłącza wyrastają nadziemne pędy, które zazwyczaj są krótkie, osiągające zwykle od kilku do 20 cm długości, a w niektórych przypadkach nawet do 50 cm.
Pędy nadziemne i liście
Pędy te zwykle są nagie i słabo rozgałęzione, a ich nasady charakteryzują się gęstym ulistnieniem. Liście Tmezyptery są siedzące i mają pojedynczą żyłkę przewodzącą; są lancetowate oraz płaskie, często z ościstym wyrostkiem. U nasady pędu liście są drobne i łuskowate, podczas gdy górne liście wspierające zarodnie (sporofile) są większe i rozwidlone dychotomicznie. Zarodnie zrastają się po dwie w synangia i rozwijają na górnej powierzchni liści.
Rozwój i rozmnażanie Tmezyptery
Rozwój Tmezyptery zaczyna się od momentu zapłodnienia komórki jajowej. Wtedy to następuje pierwszy podział komórki jajowej, który prowadzi do powstania dwóch nowych komórek: dolnej i górnej. Z dolnej komórki powstaje stopa zarodka zagłębiona w tkankach gametofitu; jej wydłużone komórki pobierają substancje odżywcze z tego organizmu. Z górnej komórki rozwija się kulisty zarodek, który pozostaje pod osłoną tkanek gametofitu przez pewien czas.
Dalszy rozwój sporofitów
W miarę wzrostu zarodek wydłuża się i rozrywa osłaniające go tkanki gametofitu. Z czasem dzieli się dychotomicznie na podziemne kłącze oraz pęd nadziemny. Rozwój młodych sporofitów odbywa się przez długi czas w oparciu o zasoby przedrośla. Warto zauważyć, że w przeciwieństwie do siostrzanych psylotów, Tmezypterys nie wytwarza rozmnóżek.
Systematyka Tmezyptery
Tmezypterys jest jednym z dwóch rodzajów roślin należących do rodziny psylotowatych (Psilotaceae) oraz rzędu psylotowców (Psilotales). Systematyka tego rodzaju obejmuje kilkanaście gatunków roślinnych, które różnią się między sobą zarówno morfologią, jak i preferencjami siedliskowymi.
Gatunki przedstawicieli rodzaju Tmezypterys
- Tmesipteris alticola Perrie & Brownsey
- Tmesipteris elongata P.A.Dang.
- Tmesipteris gracilis Chinnock
- Tmesipteris horomaka Perrie, Brownsey & Lovis
- Tmesipteris lanceolata P.A.Dang.
- Tmesipteris norfolkensis P.S.Green
- Tmesipteris obliqua Chinnock
- Tmesipteris oblongifolia A.F.Braithw.
- Tmesipteris ovata N.A.Wakef.
- Tmesipteris parva N.A.Wakef.
- Tmesipteris sigmatifolia Chinnock
- Tmesipteris solomonensis Braithwaite
- Tmesipteris tannensis (Spreng.) Bernh.
- Tmesipteris truncata (R.Br.) Steud.
Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).