Polownica czekoladowobrązowa – wprowadzenie
Polownica czekoladowobrązowa, znana również jako polówka czekoladowobrązowa (Cyclocybe erebia), to interesujący gatunek grzybów z rodziny Tubariaceae. Opisany po raz pierwszy przez Eliasa Friesa w 1821 roku, grzyb ten przeszedł wiele zmian w klasyfikacji i nazewnictwie, co odzwierciedla jego złożoną historię. W Polsce, gdzie jest stosunkowo rzadko spotykany, polownica czekoladowobrązowa przyciąga uwagę mykologów oraz miłośników przyrody. W artykule tym przyjrzymy się systematyce tego grzyba, jego morfologii, występowaniu oraz siedliskom, w których można go znaleźć.
Systematyka i nazewnictwo
Polownica czekoladowobrązowa należy do rodzaju Cyclocybe w rodzinie Tubariaceae. Klasyfikacja tego grzyba ewoluowała na przestrzeni lat, co sprawiło, że był on zaliczany do różnych rodzajów, takich jak Armillaria, Inocybe czy Agrocybe. W 2014 roku Alfredo Vizzini oraz P.B. Matheny dokonali przeniesienia gatunku do rodzaju Cyclocybe, co przyczyniło się do ujednolicenia jego nazewnictwa. W polskiej mykologii nazwa „polówka czekoladowobrązowa” została zaproponowana przez Władysława Wojewodę w 1999 roku. Warto zaznaczyć, że internetowy atlas grzybów podaje nazwę „polownica”, co jest zgodne z aktualnym stanem wiedzy.
Morfologia polownicy czekoladowobrązowej
Morfologia polownicy czekoladowobrązowej wyróżnia się charakterystycznymi cechami, które ułatwiają jej identyfikację. Kapelusz ma średnicę od 2 do 15 cm; młode owocniki mają kształt szeroko wypukły, później stają się płaskie, a ostatecznie mogą przyjąć formę wklęsłą z tępym garbkiem na szczycie. Powierzchnia kapelusza jest gładka i może mieć barwę od brązowej do czekoladowobrązowej; w wilgotnych warunkach staje się śliska. Na brzegu kapelusza często występują jaśniejsze pozostałości osłony.
Blaszki grzyba są zazwyczaj nieco zbiegające i mogą być przyrośnięte. Ich kolor oscyluje od jasnobrązowego do czekoladowobrązowego, co dodaje uroku temu gatunkowi. Trzon polownicy ma wysokość od 3 do 7 cm oraz grubość do 1 cm; przyjmuje kształt walcowaty. Jego powierzchnia jest gładka lub delikatnie owłosiona, a kolor zmienia się od białego u góry do ciemniejszego u podstawy. Na trzonie często występuje trwały pierścień.
Miąższ polownicy jest cienki i ma barwę od blado brązowej do brązowej; nie posiada wyraźnego zapachu ani smaku, co czyni go mniej atrakcyjnym dla poszukiwaczy grzybów jadalnych.
Cechy mikroskopowe
Mikroskopowe cechy polownicy czekoladowobrązowej są istotne dla jej identyfikacji oraz klasyfikacji. Wysyp zarodników ma brązowy kolor, a same zarodniki mają kształt prawie elipsoidalny lub migdałowaty. Ich wymiary wahają się od 10 do 15 µm długości i od 5 do 7 µm szerokości; często mają zwężony koniec przypominający pysk. Zarodniki są gładkie i zmieniają kolor na pomarańczowobrązowy w odczynie Melzera.
Podstawki grzyba są dwusterygmowe, a cheilocystydy mają wymiary od 25 do 40 µm długości oraz od 5 do 7,5 µm szerokości; przyjmują kształt wąsko maczugowaty lub prawie cylindryczny. Pleurocystydy są większe – ich długość wynosi od 30 do 75 µm i szerokość od 7,5 do 12,5 µm; także mają gładką powierzchnię i cienkie ściany komórkowe. Sprzążki nie zostały zaobserwowane.
Występowanie i siedlisko
Polownica czekoladowobrązowa ma szerokie zasięg geograficzny i występuje zarówno w Ameryce Północnej, jak i Europie. Niezbyt częste obserwacje tego gatunku wskazują na jego rzadkość; podawano także występowanie w Korei Południowej, Japonii oraz Australii i Nowej Zelandii. W Polsce Władysław Wojewoda wskazał kilkanaście stanowisk tego grzyba w 2003 roku i zasugerował umieszczenie go na czerwonej liście gatunków zagrożonych jako rzadkiego.
Polownica czekoladowobrązowa jest saprotrofem, co oznacza, że żywi się martwą materią organiczną. Preferuje lasy liściaste i mieszane, często występując na stanowiskach aluwialnych, zwłaszcza w towarzystwie grabów i buków. Grzyb ten można spotkać również na przydrożach oraz w parkach pod klonami, brzozami czy wierzbami. Owocniki tego gatunku pojawiają się zazwyczaj od sierpnia do września.
Zakończenie
Polownica czekoladowobrązowa to fascynujący gatunek grzyba o ciekawej historii systematycznej i morfologicznej. Jego unikalne cechy sprawiają, że jest przedmiotem zainteresowania zarówno mykologów profesjonalnych, jak i amatorów poszukujących wiedzy o lokalnej faunie grzybowej. Pomimo tego, że nie jest powszechnie spotykana w Polsce, jej obecność świadczy o różnorodności ekosystemów leśnych oraz roli saprotrofów w utrzymaniu równowagi biologicznej. Ochrona rzadkich gatunków grzybów takich jak polownica czekoladowobrązowa staje się coraz ważniejsza w kontek
Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).