Wstęp
Książka „Vetulani. Piękny umysł, dzikie serce” autorstwa Katarzyny Kubisiowskiej to biografia jednej z najbardziej kontrowersyjnych postaci polskiej nauki – Jerzego Vetulaniego. Wydana w 2022 roku przez Wydawnictwo Znak, ta publikacja nie tylko przybliża czytelnikom życie i osiągnięcia Vetulaniego jako neurobiologa, ale także ujawnia mniej znane aspekty jego życia osobistego. Dzięki staraniom autorki oraz dostępności materiałów archiwalnych, książka staje się wyjątkowym dokumentem zarówno dla naukowców, jak i dla miłośników literatury biograficznej.
Historia powstania książki
Pomysł na napisanie biografii Jerzego Vetulaniego zrodził się w wyniku zdobycia przez Katarzynę Kubisiowską Nagrody Krakowa Miasta Literatury UNESCO w 2020 roku. Dzięki temu wsparciu finansowemu autorka mogła skupić się na pracy nad książką, która miała na celu uchwycenie nie tylko kariery naukowej Vetulaniego, ale także jego skomplikowanego życia osobistego. W trakcie pisania Kubisiowska korzystała z bogatego zbioru materiałów audiowizualnych zgromadzonych w Archiwum Uniwersytetu Jagiellońskiego przez Macieja Zborka i Andrzeja Hytrosia. W ramach projektu „Pamięć Uniwersytetu”, przeprowadzono szereg rozmów z Vetulanim, co znacznie wzbogaciło narrację biograficzną.
Treść książki
W „Vetulani. Piękny umysł, dzikie serce” autorka odkrywa wiele nieznanych faktów z życia profesora. Jednym z najbardziej szokujących odkryć jest informacja o tym, że w 1978 roku Jerzy Vetulani został zarejestrowany jako tajny współpracownik Służby Bezpieczeństwa. Pod kryptonimem „Laborant” stał się częścią struktury, której działalność w Polsce budzi wiele kontrowersji i emocji.
Oprócz tego, książka opisuje liczne pozamałżeńskie relacje Vetulaniego z kobietami takimi jak Sylwia Tomecka-Suchoń oraz innymi osobami o imionach Barbara i Marta. Te aspekty życia osobistego pokazują niejednoznaczność postaci profesora, który był nie tylko wybitnym naukowcem, ale również człowiekiem pełnym pasji i słabości.
Nie można pominąć także faktu, że od lat 70. Vetulani zmagał się z jaskrą oraz używał przemocy fizycznej wobec jednego ze swoich synów. Te informacje, choć trudne do zaakceptowania, są częścią całej układanki, która tworzy obraz człowieka pełnego sprzeczności.
Odbiór biografii
Książka spotkała się z różnorodnymi reakcjami zarówno ze strony krytyków, jak i czytelników. W 2022 roku odbyły się spotkania autorskie Katarzyny Kubisiowskiej w takich miejscach jak Pałac Zbaraskich czy Centrum Kultury Żydowskiej w Krakowie. Marcin Rotkiewicz w „Polityce” napisał o „rzetelnej biografii”, która dla wielu fanów Vetulaniego może być szokująca ze względu na ukazanie jego zarówno pozytywnych, jak i negatywnych cech charakteru.
Katarzyna Janowska na łamach Onetu zwróciła uwagę na sposób, w jaki Kubisiowska opisuje rodzinę profesora oraz jego życie osobiste, podkreślając jednocześnie łatwość lektury. Ryszard Kozik w „Gazeta.pl” namawiał do przeczytania książki zarówno ze względu na autora, jak i na samą autorkę, której talent dziennikarski jest niepodważalny.
Mariusz Nowik w „Newsweek Polska Historia” zauważył wartość reportażu i różnorodność materiałów zawartych w książce, takich jak relacje rodzinne czy anegdoty. Joanna Kmiecicka w „Wysokich Obcasach” podkreśliła czułość i wrażliwość, z jaką autorka przybliża losy profesora Vetulaniego.
Krytyka i kontrowersje
Pomimo pozytywnego odbioru książki, nie zabrakło również głosów krytycznych. Piotr Biliński przy pisaniu biografii Adam Vetulani (1901–1976) określił „Vetulani. Piękny umysł, dzikie serce” jako kontrowersyjną biografię. Podkreślił, że Kubisiowska skupia się głównie na życiu osobistym swojego bohatera, a nie analizuje jego dorobku naukowego czy miejsca w historii nauki światowej. Tego typu krytyka rzuca cień na całą publikację i skłania do refleksji nad tym, jakie aspekty życia publicznych osób powinny być poddawane analizie.
Adaptacja medialna
Książka „Vetulani. Piękny umysł, dzikie serce” doczekała się również adaptacji medialnej. W maju 2022 roku Radio Kraków wyemitowało fragmenty biografii przeczytane przez Dorotę Segdę. Tego rodzaju przedsięwzięcia mają na celu dotarcie do szerszej publiczności oraz umożliwienie odbiorcom zapoznania się z treścią książki w inny sposób niż tradycyjne czytanie.
Zakończenie
„Vetulani. Piękny umysł, dzikie serce” to nie tylko opowieść o wybitnym neurobiologu i artyście, ale także historia człowieka pełnego sprzeczności i emocji. Dzięki staraniom Katarzyny Kubisiowskiej czytelnicy mają okazję spojrzeć na życie Jerzego Vetulaniego z różnych perspektyw – zarówno tych chwalebnych, jak i kontrowersyjnych. Książka stanowi wartościowy wkład do polskiej literatury biograficznej oraz otwiera drzwi do dyskusji na temat roli życia osobistego uczonych w ich publicznym odbiorze.
Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).